Amsterdam Bewaar

Schippers 'bruine vloot' voelen zich niet welkom in stad

Schipper Joost Martijn zou het liefst met zijn klipper in Amsterdam liggen
Schipper Joost Martijn zou het liefst met zijn klipper in Amsterdam liggen © Marc Driessen

In Enkhuizen, Monnickendam en Harlingen liggen de historische zeilschepen van de 'bruine vloot' prominent in de haven, maar in Amsterdam zijn schippers van de oude tjalken, klippers en schoeners steeds minder welkom. 'Alleen tijdens Sail ­mogen we ons laten zien.'

Als het aan schipper Joost Martijn had gelegen, lag zijn schip deze winter op een mooie plek in de stad. "Lichtjes in de mast, bord met informatie over de schepen aan de kant. Een gratis reclameplaatje voor de stad, wat wil je nog meer?"

Zijn klipper - bouwjaar 1892 - deed meer dan tachtig jaar dienst als vrachtschip op de Nederlandse ­binnenwateren. 's Zomers vaart ­Martijn met Amerikaanse zakenlieden, Duitse schoolgroepen en Nederlandse dagjesmensen langs de kustplaatsen van het IJsselmeer.

Onder de noemer 'bruine vloot' zijn er nog zo'n tweehonderd schepen die hetzelfde doen. Twintig daarvan vinden tijdens het winterreces hun thuis­haven in Amsterdam. Maar welkom voelen ze zich daar niet meer.

Weggestuurd
Het Havenbedrijf vroeg de eigenaren van de historische schepen in 2015 te vertrekken van hun vaste stek in de Oude Houthaven in West. Ze moesten plaatsmaken voor woonboten omdat het gebied werd verbouwd.

Veel schepen weken uit naar de ­Sumatra- en Suriname­kade in het Oostelijk Havengebied. Maar eind 2016 sommeerden de Haven en de gemeente hen ook daar te vertrekken.

Maar ik kan mijn gasten niet vertellen waar ze in Amsterdam moeten opstappen

Petra Munneke

Leon Oosterbroek, eigenares van een tjalk, heeft aangemeerd op een ligplaats in Noord. Ze betaalt wel ­havengeld, maar kan worden weggestuurd als het Havenbedrijf de plek nodig heeft.

Ook Petra Munneke heeft stress over het komende seizoen van haar boot. "De agenda met boekingen voor mijn klipper staat vol. Maar ik kan mijn gasten niet vertellen waar ze in Amsterdam moeten opstappen en of we 's avonds, als ze een hapje willen eten, kunnen aan­meren."

Verboden
Behalve het gebrek aan ligplaatsen, is er een probleem met de verhuur van de schepen als groepsaccommodatie in de winter. Dat is volgens de gemeente Amsterdam namelijk verboden. De schippers zijn het daar niet mee eens.

Pam Wennekes, woordvoerder van de beroepsvereniging, denkt dat het Haven­bedrijf het idee heeft dat de schepen vaak niet zijn ­gekeurd. "Dat was vroeger zo. Wij zijn bereid samen met het Havenbedrijf te kijken hoe we die paar illegale schepen eruit kunnen pikken."

20

Nog maar twintig schepen uit de bruine vloot vinden tijdens het winterreces hun thuishaven in Amsterdam.

Een woordvoerder van het Amsterdams Havenbedrijf laat weten dat verhuur van schepen een probleem is omdat er werd ­geklaagd over geluidsoverlast door de omwonenden op de Surinamekade.

Ook hebben ze de Amsterdamse ­kades nodig als ligplaats voor de ­actieve handelsvaart en riviercruises. "Het komt erop neer dat we de bruine vloot op dit moment in ­Amsterdam niet kunnen facili­teren."

Erfgoed
De gemeente Amsterdam zegt de bruine vloot te waarderen, maar de ruimte voor de schepen vooral te zoeken aan de randen van de stad, ­bijvoorbeeld op IJburg of in Haarlem, of in de havens van Hoorn, Enkhuizen, Medemblik of Muiden. Er komen volgens de gemeente in de toekomst wel twaalf ligplaatsen voor schepen in de Oude Houthaven.

Joost Martijn vindt het pijnlijk dat de schepen geen permanente plek in de stad hebben. "Deze schepen ­horen bij het erfgoed van de stad. Waarom worden we in Amsterdam dan niet op waarde geschat en met open ­armen ontvangen? Alleen tijdens Sail mogen we ons laten zien."