Amsterdam Bewaar

Oude wc-gebouwtjes in Zuid worden modellenbureau 'voor normale mensen'

Sasja Tulp liet de privaathuisjes renoveren samen met Stadsherstel. 'Er was betonrot, de deuren versplinterden en we moesten veel water wegpompen.'
Sasja Tulp liet de privaathuisjes renoveren samen met Stadsherstel. 'Er was betonrot, de deuren versplinterden en we moesten veel water wegpompen.' © Domin Meinema

Jaren waren ze gevuld met aarde: de privaathuisjes aan het Valeriusplein. Totdat Sasja Tulp ze renoveerde voor haar Anti-Models. En voor de herinnering aan haar vader.

Digitaal lezen over Amsterdamse School

Voor wie meer wil weten over de Amsterdamse School is vorige week het digitale platform Wendingen gelanceerd. Deze website is een initiatief van Museum Het Schip. Het doel is een overzicht op te bouwen van deze bouwstijl.

De naam van het platform is hetzelfde als die van het maandblad dat mensen van 1918 tot 1931 informeerde over de Amsterdamse School. In Amsterdam zijn verschillende gebouwen in deze stijl te vinden, zoals het Scheepvaarthuis (Grand Hotel Amrâth), het gebouw van Museum Het Schip (aan het Spaarndammerplantsoen) en het Olympisch Stadion.

www. amsterdamse-school.nl

Het lijkt wel of er twee kleine bunkers staan aan het Valeriusplein in Oud-Zuid. De betonnen gebouwtjes waren ooit privaathuisjes, oftewel openbare toiletten. Totdat de gemeente ze in de jaren tachtig dichtmetselde en volstortte met aarde. Ze zorgden voor overlast, doordat ze een ontmoetingsplek voor homo's en junks waren geworden.

Golvende vormen
Ondernemer en ex-model Sasja Tulp (46) vond het zonde dat zulke mooie monumenten niet meer werden gebruikt. Ze diende een plan in bij de gemeente om haar modellenbureau Anti-Models - voor 'normale' mensen in alle soorten en maten - erin te vestigen. Inmiddels heeft ze de gebouwtjes van elk achttien vierkante meter helemaal gerenoveerd. 'Volgende week trekken we er definitief in met mijn bureau.'

De betonnen huisjes staan niet voor niets vlak bij het Olympisch Stadion. Ze zijn in 1922 gebouwd voor de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam. Architect Jan de Meijer ontwierp ze in de stijl van de Amsterdamse School. Ze hebben ronde, golvende vormen en zijn omringd door een groen puntig hekwerk. Tulp: 'Het doet me een beetje denken aan Gaudí.'

Emotioneel
Het is niet helemaal toevallig dat Tulp deze huisjes koos om te renoveren. 'Mijn vader, Ab Tulp, woonde aan dit plein en hield ontzettend van de Amsterdamse School. Hij organiseerde zelfs architectuurroutes voor fietsers langs allerlei gebouwen in deze stijl. Ontzettend jammer vond hij het dat er niets met de privaathuisjes gedaan werd.'

Nu, vijftien jaar na zijn overlijden, is het Tulp gelukt de droom van haar vader waar te maken. 'Dit project betekent daarom emotioneel ook veel voor me. Zeker toen ik brieven vond van mijn vader in het stadsarchief, waarin hij de gemeente vraagt iets met de huisjes te doen.'

Tulp deed de renovatie in samenwerking met Stadsherstel. Het project duurde bijna twee jaar. 'Het was ook een heel gedoe. Omdat het monumentale panden zijn, moest de buitenkant in oude glorie hersteld worden. Bovendien was er betonrot, de deuren versplinterden en we moesten steeds veel water wegpompen, doordat de huisjes vrij laag liggen. Natuurlijk moesten er ook internet, telefoonaansluiting en elektriciteit komen. De straat heeft wel drie keer opengelegen.'

Art-decostijl
Het interieur van de gebouwtjes is strak en wit, een groot contrast met de buitenkant. Uit de muren steken nog elektriciteitskabels en het ruikt er naar verf. 'Ik wilde het zo minimalistisch en praktisch mogelijk houden. Voor de witte muur kunnen we straks ook castingfoto's maken.' Beide huisjes krijgen hun oorspronkelijke bordjes met 'mannen' en 'vrouwen' terug. 'Ze zijn prachtig, met letters in art-decostijl.' Tulp is ook van plan het naastliggende plantsoen erbij te betrekken. 'Hoe mooi zou het zijn daar bij goed weer modeshows te houden?'

De gebouwtjes krijgen veel belangstelling. Steeds blijven er mensen staan om ze even te bewonderen. 'Ik weet niet wat dat is. Ze vallen op en hebben een bepaalde aantrekkingskracht. Ook op de kinderen van de speeltuin hier dichtbij trouwens, die klimmen er wel eens op. Dat is uiteraard niet de bedoeling, maar het gebeurt vast niet meer als we erin zitten.