Amsterdam Bewaar

Ongelooflijk, maar er gaat niks mis in Shared Space

Shared Space achter CS, waar veel soorten ­verkeer elkaar kruisen.
Shared Space achter CS, waar veel soorten ­verkeer elkaar kruisen. © Mats van Soolingen

De Shared Space achter CS blijkt succesvol. Minder regeltjes levert alertere fietsers en voetgangers op, en het gaat wel om 39.000 gebruikers per werkdag.

Het was gedoemd te mislukken: fietsers en voetgangers het zelf laten uitzoeken. En dan ook nog achter het Centraal Station. Waar ponten aanlanden, mensen haast hebben en lichtgeraakt zijn. Waar bovendien duizenden fietsers onderweg zijn van de ene kant van de stad naar de andere. Shared Space, dat hippe, enge concept waar voorrang en regeltjes ontbreken, hier, op deze plek? Het kón niet goed gaan.

Maar het blijkt dus wel te kunnen. Precies drie maanden nadat zo ongeveer alle verkeersborden werden weggehaald, drie maanden waarin fietsers het voor ongeveer honderd meter zonder fietspad moeten doen, hebben geen noemenswaardige ongelukken opgeleverd. Eén botsing weet de gemeente op te diepen op basis van de camerabeelden: een fietser en een snorfietser, waarbij de fietser ten val kwam. Eén! ­Deze fietser stapte overigens gewoon weer op zijn rijwiel en reed door.

Harmonie
Ook de momenten, het waren er ongeveer tien, dat Het Parool poolshoogte kwam nemen, verliepen in meer harmonie dan waarop je zou vooraf zou kunnen hopen. Allemaal alerte mensen, dat is eigenlijk waar het op neerkomt. Passanten, of ze nu lopend zijn of op de fiets of de snorfiets zitten: ze letten op. Ze doen niet zomaar wat, ze kijken en handelen pas daarna.

Het gevolg is, het klinkt tuttig, voorzichtigheid. Met name de fietsers die in oost-westelijke richting de achterzijde van CS gebruiken om de binnenstad te doorkruisen, zijn op hun hoede. En misschien nog wel belangrijker: het norsige is er vanaf, het stuurse en quasirebellerige. Ik-fiets-dus-jij-wacht-maar-fijn-effe is vervangen door een bijna-charmante fietshouding. "Gaat u maar voor," klonk het zelfs tijdens een behoorlijke drukke avondspits: Het Parool maakte er een aantekening van, hoewel het onvergetelijk was. 

'Boven verwachting'
Ook Ruwan Aluvihare is uitgesproken positief. De grote gemeentelijke voortrekker van het ­beginsel van Shared Space noemt de eerste ervaringen achter CS zelfs 'boven verwachting'. "Het gaat zoals ik hoopte, beter zelfs. Mensen maken contact, kijken naar de mensen met wie zij de ruimte delen. Het maakt dat mensen weer mensen worden. Alleen een enkele brommer of snorfiets scheurt er nog wel eens doorheen. Voor de rest: heel erg goed." 

Onduidelijke situaties tussen verkeersdeel­nemers vinden vooral tijdens spitsuren plaats

En de cijfers liegen er ook niet om. Gemiddeld gebruiken ongeveer 21.000 brom- en snorfietsers en 18.000 voetgangers per werkdag de ­gedeelde ruimte. Tijdens de middaguren en de avondspits zijn de meeste verkeersdeelnemers geteld: ongeveer 2000 fietsers en 1700 voetgangers per uur, zegt woordvoerder Margreet Hoedjes. "Inmiddels weten al deze ongeveer 39.000 verkeersdeelnemers, na een wenperiode, waarbij zij zijn geholpen door hosts, hun weg te vinden." 

Onduidelijke situaties tussen verkeersdeel­nemers vinden vooral tijdens spitsuren plaats, zegt ook Hoedjes. "We zien situaties waarbij er geremd of uitgeweken moet worden om fietsers of voetgangers voor te laten gaan. Om ervoor te zorgen dat fietsers, brommers en snorfietsers alert zijn op de maximumsnelheid van vijftien kilometer per uur zijn de ribbels op de fiets­paden iets verhoogd." 

Alertheid neemt af
Experiment geslaagd, uitrollen die hap! Dit kan op veel plekken, zou je denken. Maar daarmee moeten we voorzichtig zijn, zegt Aluvihare. "Dit concept werkt niet als je het overal invoert. Shared Space functioneert bij de gratie van de bijzonderheid. Voer je het in heel Amsterdam in, dan wennen mensen eraan, dan neemt de alertheid weer af. Alleen als andere maatregelen niet werken, moet je de gedeelde ruimte van stal halen." 

Veel voetgangers, dat is wel een belangrijk ­criterium. Dus: de hele stad omtoveren tot één gedeelde ruimte, is misschien geen goed idee. Maar de uitgaansgebieden? Het Leidseplein en het Rembrandtplein? Waarom niet?

Lees ook: Dat gaat net goed: fietsers en voetgangers in de shared space achter CS