Kunst & Media Bewaar

Kunst en verkiezingen: rechts wil bezuinigen, links repareren

Geen enkele andere partij gebruikt het woord 'bezuiniging' in haar plannen
Geen enkele andere partij gebruikt het woord 'bezuiniging' in haar plannen © ANP

De keuze tussen links en rechts gaat deze verkiezingen niet enkel over zorg en immigratie, maar ook over kunst, cultuur en media. Bestudering van verkiezingsprogramma's en CPB-doorrekeningen brengt een tweedeling aan het licht.

Wie een hekel heeft aan cultuur en vindt dat kunstenaars uitvreters zijn, hoeft in het stemhokje niet lang na te denken. In haar één pagina tellende verkiezingsprogramma is de PVV duidelijk over haar standpunt. Kunst staat in het rijtje 'ontwikkelingshulp, windmolens, innovatie, omroep enz.', waar Wilders geen cent belastinggeld voor over heeft.

Wie kunst en cultuur wel hoog in het vaandel heeft staan en zijn stemgedrag van dit onderwerp laat afhangen, heeft het moeilijker. Geen enkele andere partij gebruikt het woord 'bezuiniging' in haar plannen. Na zes jaar korten op de cultuursector - 200 miljoen euro minder budget, tientallen gesloten instellingen en 20.000 verloren banen - is het kennelijk genoeg. Zeker nu de economie aantrekt.

Halveren
De doorrekening van het Centraal Planbureau leert echter dat sommige partijen toch meer willen snijden dan hun verkiezingsprogramma's suggereren. Voorop de VVD van Halbe Zijlstra, architect van de draconische bezuinigingen van Rutte I en II. In haar programma stelt de VVD dat er geen geld bijkomt. De liberalen willen 'subsidies zo inzetten dat met dezelfde hoeveelheid geld meer cultuur tot stand kan komen'. Verder moet de markt het maar doen.

ChristenUnie wil 100 miljoen euro, maar dat geld is vooral voor kerken

Onvermeld blijft dat de VVD het budget van de omroepen willen halveren. Die 300 miljoen euro minder betekent vrijwel zeker de opheffing van het derde net en minder geld voor de productie van Nederlandse films en documentaires.

Opleidingen moeten sluiten
Het CPB bracht nog een verrassing aan het licht. De VVD wil 100 miljoen euro bezuinigen op het kunstvakonderwijs - 'staand beleid', volgens woordvoerder Jan Anthonie Bruijn, en daarom niet expliciet genoemd in het verkiezingsprogramma. Het plan impliceert een halvering van de studenteninstroom, waardoor sommige opleidingen onder het wettelijk vereiste aantal studenten komt en moet sluiten of moet privatiseren.

Ook de ChristenUnie pleit voor zo'n korting op het kunstvakonderwijs. Die partij stelt in haar programma wel 100 miljoen extra te willen uittrekken voor kunst en cultuur. Dat geld heeft echter maar een bestemming: monumentenzorg, en dan vooral kerken.

Ook de SGP kiest voor zo'n inkleuring van het begrip cultuur, maar laat zelfs erfgoed liever aan de markt over. De mannenbroeders halen in hun kunstparagraaf de VVD rechts in. Zij stellen: 'Het maken en genieten van kunst is toch allereerst een zaak van degenen die er hun levenswerk van maken en ervan genieten.'

Nationaal Historisch Museum
Waar rechts de nullijn propageert of stilletjes verder snijdt in het budget voor kunst en cultuur, zijn linkse partijen en D66 voor het repareren van de schade. Alleen de PvdA noemt concrete cijfers. De socialisten willen 100 miljoen euro erbij voor kunst en cultuur. Eenzelfde bedrag reserveren ze voor de omroepen, om regionale zenders te versterken en een fonds voor nieuw talent op te richten.

Opmerkelijk is dat SP het plan voor een Nationaal Historisch Museum weer van stal haalt

Cultuuronderwijs, verbetering van kunstenaarsinkomens, waarborgen voor onafhankelijke journalistiek, betere spreiding van kunstgelden over het land - daar is men het op links over eens. Maar dan zijn er nog de stokpaardjes. De programma's van SP en Partij voor de Dieren lijken wat daarin veel op elkaar: ze pleiten voor versterking van bibliotheken, aandacht voor popmuziek en één dag per week gratis toegang tot rijksmusea.

Opmerkelijk is dat SP het plan voor een Nationaal Historisch Museum weer van stal haalt. Het zal iets te maken hebben met de rol van identiteit in deze campagne. Ook GroenLinks wil het plan, in 2011 gesneuveld, nieuw leven inblazen.

Die partij leverde met D66 het meest doorwrochte programma af. Het belangrijkste daarin is de roep om herijking van het subsidiestelsel. GroenLinks en D66 ijveren voor een betere afstemming tussen rijk, provincie en gemeente om rigoureuze kortingen als in de laatste jaren te voorkomen.