Amsterdam Bewaar

Boekje open over hoererijen op Oudekerksplein

Links het Oudekerksplein 32-16. Gezien vanaf de Enge Kerksteeg, rechts gedeelte van de Oude Kerk.
Links het Oudekerksplein 32-16. Gezien vanaf de Enge Kerksteeg, rechts gedeelte van de Oude Kerk. © Stadsarchief Amsterdam

In de depots van het Stadsarchief Amsterdam ligt het kilometerslange archief van de Amsterdamse Notarissen 1578-1915. Het Stadsarchief en Parool.nl publiceren samen verhalen die verstopt zitten in de tienduizenden dikke boeken en bundels. Nu: Zij van de buren op het Oudekerksplein (1792).

De bewoners doen geen oog meer dicht en zijn daarom weinig gelukkig met de hoererijen in hun buurt. Als de dames door het vuur in hun rokken bijna een grote brand veroorzaken is de maat vol.

Jan Kuel, een commenijswinkel doende (kruidenier), een leestemaker en een kruier doen een boekje open over hun naaste buren op de hoek van het Oudekerksplein en de Sint Anne dwarsstraat.

Tussen hen in woont Johanna Lind, die hen het leven goed zuur maakt. De overlast bestaat eruit dat Johanna met andere vrouwlieden, die daar soms meerdere dagen en nachten achtereen verblijven, 's avonds en 's nachts voorbijgaande manspersonen aanroepen; en als het eindelijk lukt ze naar binnen te lokken, 'hoererij pleegen'.

Het ergste is nog, je hoort het de wat geschokte kruidenier bijna stamelen: 't geen zij getuigen duijdelijk kunnen zien, doordien de deur van het huijs gemeenlijk open staat, en de lamp in het bed brandende.'

Meer bijzondere verhalen uit Alle Amsterdamse Akten vind je op deze website van het Stadsarchief.

Daarnaast zijn de buren doorlopend 'braaf beschonken', wat natuurlijk voor veel lawaai en leven in huis zorgt, met op het hoogtepunt de 'allerijsselijkste vloeken'. Als de buurtbewoners na weer een doorwaakte nacht komen klagen krijgen ze alleen gescheld naar hun hoofd.

Johannes Mens, de leestemaker, en Willem Mulder, de kruier, hebben daarnaast nog iets verontrustenders gezien. Johanna is in de middag alweer dronken en gooit om onduidelijke redenen gloeiende kolen naar één van haar vriendinnen. Diens rokken vatten direct vlam en ze vlucht al 'brand!' roepende de straat op.

De getuigen vertellen voor de notaris hoe zij het vuur van de hoer hebben geslagen, ook de vlammen in huis hebben gedoofd en toen, uiteraard, meteen weer zijn vertrokken.Het is genoeg. De buren van het Oudekerksplein willen hun nachtrust terug, en maken zich zo ongerust over brand dat ze de Hoofdofficier van Justitie om assistentie hebben verzocht.

De getuigenverklaring voor de notaris wordt onder ede herhaald. Het Oudekerksplein werd hierna wie weet heel even vrij van hoererijen.

Uit de akten van notaris Leonard Beels, 13 februari 1792

Alle Amsterdamse Akten

Miljoenen akten liggen nog begraven in het archief van de Amsterdamse Notarissen. Met hulp van vele vrijwilligers werkt het Stadsarchief Amsterdam aan een project waarin 'Alle Amsterdamse Akten' worden geindexeerd. Meedoen kan via Velehanden.nl.