Amsterdam Bewaar

Amsterdamse Woningdienst liet Jood in getto meer huur betalen

De gemeente Amsterdam wil nog niet reageren.
De gemeente Amsterdam wil nog niet reageren. © Collectie Stadsarchief Amsterdam

Amsterdam heeft zich in de oorlog verrijkt aan de Joden in de getto's Asterdorp en de Transvaalbuurt. De Gemeentelijke Woningdienst besloot de huren van de sociale woningen met 25 tot 30 procent omhoog te gooien toen de Joden gedwongen werden daar naartoe te verhuizen.

Dit staat in het boek Asterdorp van politicoloog Stephan Steinmetz, die donderdag promoveert aan de Universiteit van Amsterdam. Volgens Steinmetz heeft de Woningdienst waarschijnlijk nooit de tien gulden borg aan de Joden teruggegeven. Wel heeft de Woningdienst drie keer de onkosten van het huisvesten van de Joden gedeclareerd.

"Ambtenarij ten top"
De Joden die in een van de getto's woonden en hun nabestaanden noemen de huurverhoging "schandalig" en "ambtenarij ten top". Sommigen zeggen de onterecht betaalde huurverhoging plus borg terug te vragen, anderen zien daarvan af. "Nee, ook niet uit genoegdoening of principe. Mijn vader zei altijd: principes zijn gevaarlijke dingen voor de mensen," aldus Michiel Waterman, zoon van Simon Waterman, die een klein half jaar in de oorlog in Asterdorp woonde.

De gemeente Amsterdam en woningcorporatie Ymere, rechtsopvolger van de Wonindienst, laten weten dat zij willen niet reageren voordat zij de dissertatie volledig hebben gelezen.

De Woningdienst was bang de jaarlijkse rijkssubsidie voor de sociale huurwoningen mis te lopen

Vanaf de zomer 1942 werden in het voormalige 'heropvoedingskamp' Asterdorp in Amsterdam-Noord ruim driehonderd Joden gehuisvest om de deportatie naar de kampen efficiënter te laten verlopen. De Woningdienst besloot de huren omhoog te gooien, omdat ze bang waren de jaarlijkse rijkssubsidie voor de sociale huurwoningen mis te lopen.

De ambtenaren vreesden daarvoor omdat er alleen subsidie werd verstrekt als er geen scheefwoners waren, en zij kenden de inkomens van de Joden niet. Dat de Joden alles al was afgenomen, speelde daarbij kennelijk geen rol.

Bezetter vroeg er niet om
De Duitse bezetter had niet om de huurverhogingen gevraagd. Het kon de bezetter niets schelen. Ook in de Transvaalbuurt, waar de Duitsers woningen vorderden om Joodse gezinnen te herhuisvesten, verhoogde de Amsterdamse Woningdienst de huren.

Een jaar nadat de Joden Asterdorp hadden verlaten, heeft de Woningdienst de extra kosten - transport, opslag, huurderving door leegstand en zo meer - van het verblijf van de Joden voor omgerekend 2,8 miljoen euro bij het rijk gedeclareerd.

De dienst declareerde vervolgens bij het ministerie nog eens anderhalf miljoen euro aan oorlogsschade, waaronder gederfde onkosten voor het huisvesten van Joden. In stukjes werden later ook nog eens declaraties bij de Lirobank ingediend.

Lees het volledige verhaal: "Echt antisemitisme was het niet" [+]